Steteskop ile Akciğer Dinleme Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber
Steteskop ile Akciğer Dinleme: Adım Adım Teknik Rehber
Steteskop ile akciğer dinleme (pulmoner auskultasyon), doğru tekniğe uyulduğunda son derece değerli klinik bilgi sunar. Yanlış pozisyon, steteskopun yanlış yüzünün kullanılması veya dinleme noktalarının eksik değerlendirilmesi, önemli bulguların gözden kaçmasına neden olabilir. Bu rehber hem tıp öğrencilerine hem de pratik bilgilerini tazelemek isteyen klinisyenlere yöneliktir. Steteskop kullanımının temel bilgileri için stetoskop nasıl kullanılır yazımıza bakabilirsiniz.
Akciğer Dinlemesi (Pulmoner Auskultasyon) Nedir?
Pulmoner auskultasyon, akciğer seslerini steteskop aracılığıyla değerlendirme yöntemidir. Her dinleme noktası belirli bir akciğer lobu veya bölgesine karşılık gelir. Değerlendirme, inspiryum ve ekspiryum seslerinin karşılaştırılmasını kapsar; bulunan anormallikler tanı sürecine yön verir.
Doğru Hazırlık ve Hasta Pozisyonu
Hasta mümkünse dik oturur pozisyonda dinlenmelidir. Akciğerler bu pozisyonda daha iyi havalanır ve sesler daha belirgin alınır. Sırt üstü yatan hastalarda aynı pozisyon korunmaya çalışılır. Steteskopun diyafram yüzü akciğer auskultasyonu için tercih edilir; çan kısmı ise daha çok kalp seslerinde kullanılır.
Akciğer Dinleme Noktaları
Akciğerler en az 8-10 noktadan dinlenmelidir: ön yüzden 4-6, arka yüzden 4-6 nokta. Simetrik dinleme, yani sağ-sol karşılaştırması, tek taraflı patolojileri ortaya çıkarmak için kritik öneme sahiptir.
Ön yüzden dinleme noktaları
Ön yüzde, klavikulaların hemen altı (apikal bölge) ile ikinci ve dördüncü interkostal aralıklarda sağ ve sol olmak üzere dört ana nokta vardır. Sağ ortada dördüncü interkostal aralık, sağ orta lobun dinlenmesine yarar.
Arka yüzden dinleme noktaları
Arka yüzde, skapular bölgelerin üstü (üst lob), skapulaların arası (orta zon) ve skapulaların altı (alt lob) olmak üzere üç seviyede dinleme yapılır. Alt lob patolojileri en sık arka alt bölgelerde kendini gösterdiğinden bu bölge mutlaka değerlendirilmelidir.
Üst lob dinleme bölgesi
Üst lob, ön yüzde klavikulanın hemen altından, arka yüzde ise skapular apeksin yukarısından en iyi dinlenir.
Alt lob dinleme bölgesi
Alt lob sesleri, arka yüzde dokuzuncu ve onuncu interkostal aralıklardan en net şekilde alınır. Plevral efüzyon ve pnömoni için en sık kontrol edilen bölgedir.
Normal Solunum Sesleri
Veziküler ses, normal periferik akciğer dokusunda duyulur: yumuşak, alçak perdeli ve inspiryumda uzun, ekspiryumda kısa. Bronkoveziküler sesler büyük bronşlar üzerinde duyulur; inspiryum ve ekspiryum süreleri birbirine yakındır.
Anormal Solunum Sesleri
Ral nedir?
Ral (krepitasyon) ince ve kaba olmak üzere iki alt tipte değerlendirilir. İnce ral, inspiryumun sonuna doğru kağıt çıtırtısına benzer kesintili sesler üretir; pulmoner ödem, interstisyel akciğer hastalığı ve pnömoni ile ilişkilidir. Kaba ral proksimal hava yollarındaki sekresyonları yansıtır ve öksürmekle değişebilir.
Ronküs nedir?
Ronküs, alt hava yollarının kısmen tıkanması veya daralmasından kaynaklanan sürekli karakterde düşük frekanslı bir sestir. KOAH, bronşit ve sekresyon birikiminde duyulur.
Wheezing (hışıltı) nedir?
Plevral sürtünme sesi
Plevral sürtünme sesi, iki plevral yüzeyin birbirine sürtünmesiyle oluşur. Deriden deriye sürtünmeye benzer, kesintili bir ses niteliği taşır. Plörit ve plevral fibrozisi işaret edebilir.
Kaba ral ile ince ral arasındaki fark
İnce ral inspiryum sonunda alınır, alveoler sıvı birikimini gösterir. Kaba ral inspiryumun başında duyulur, proksimal hava yollarına işaret eder. Bu iki tipin ayrımı patolojinin lokalizasyonu için klinik açıdan kritiktir.
Dinleme sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar
Dinleme öncesinde steteskopun soğuk metal kısmını ısıtın. Tüylü göğüs duvarı yapay sesler yaratabilir; ıslak pamukla kısa süre silmek bu sorunu giderir. Kaliteli bir steteskop her iki açıdan da performansa katkı sağlar; Littmann serisi bu amaç için yaygın olarak tercih edilmektedir.